Báo TBKTSG: Vì sao càng cải cách thi cử càng rối?

Liệu cải tiến những 'lỗ hổng' về mặt kỹ thuật có giải quyết được vấn đề gian lận thi cử? Hay thực ra là thi cử hiện nay như tấm chăn hẹp không vừa với thực tiễn giáo dục, kéo chỗ này thì hở chỗ khác, loay hoay mãi mà không giải quyết được bởi cứ uống nhân sâm mỗi khi thấy đau bụng?

Bài viết này thuộc danh mục:✅ Giáo dục, được chúng tôi tổng hợp từ báo TBKTSG, nguồn bài: https://www.thesaigontimes.vn/288292/vi-sao-cang-cai-cach-thi-cu-cang-roi-.html

Cơ cấu thí sinh dự thi THPT Quốc gia 2019.

Không chỉ năm nay, mà đã từ hàng chục năm qua, tuyển sinh luôn là vấn đề nóng bỏng không chỉ của ngành giáo dục, mà của cả xã hội. Tiêu cực thi cử với quy mô lớn, có hệ thống, mức độ trắng trợn, bằng chứng rõ ràng, người liên quan ở những cấp quản lý cao như những gì đã xảy ra ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình... được coi như đỉnh điểm của các vụ tiêu cực từng xảy ra. Thậm chí nó khiến người ta nghi ngờ cả những kỳ thi của các năm trước.

Những lỗ hổng kỹ thuật tạo điều kiện cho gian lận thi cử đã được nhiều người phân tích. Nếu xem xét kỹ quy chế thi và những biện pháp ngăn ngừa tiêu cực, có thể nói quy trình tổ chức thi hiện tại của Việt Nam rất chặt chẽ. Có lẽ hiếm nơi nào trên thế giới mà người ra đề phải bị giam cho tới khi mở đề, hay là địa điểm thi và chấm thi phải có công an canh gác, việc niêm phong, vận chuyển bài thi cũng phải có sự chứng kiến hay tham gia của lực lượng an ninh. Tưởng như con kiến cũng không chui lọt, thế mà con voi vẫn qua được!

Ảnh minh họa Thành Hoa.

Trong bảy lần cải cách thi cử tính từ năm 2000 đến nay, có lẽ thay đổi lớn nhất chính là cho phép dùng điểm thi tốt nghiệp phổ thông trung học làm cơ sở xét tuyển vào đại học. Việc tổ chức kỳ thi “hai trong một”, đặc biệt là hoàn toàn giao về cho các địa phương như đã diễn ra từ năm 2017, đã tạo ra những lỗ hổng và động lực cho các vụ vi phạm quy chế.

Kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học năm 2018 về cơ bản cùng một quy trình như năm 2017, nhưng việc công khai phổ điểm đã gần như đặt kết quả thi trước sự xem xét và phân tích của toàn xã hội, trong đó có giới chuyên môn và có quan điểm độc lập. Nhờ sự phát hiện của họ trước việc nâng điểm quá lộ liễu và sự phổ biến thông tin trên mạng xã hội, những người có trách nhiệm mới vào cuộc và vụ việc mới được phơi bày.

Cho đến nay, câu trả lời phổ biến vẫn là “có”. Hầu hết, nếu không nói là tất cả, mọi hệ thống giáo dục quốc gia trên thế giới đều tồn tại việc thi cử dưới hình thức này hay hình thức khác. Thi cử là một phương thức quan trọng trong đánh giá kết quả giáo dục, và nó có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các bên (các nhà quản lý, giới nghiên cứu, giới tuyển dụng, giảng viên, người học) nhận thức và cải thiện quá trình giáo dục.

Tuy nhiên, trong thực tế Việt Nam, thi cử, cụ thể là thi tốt nghiệp phổ thông trung học, không được dùng nhiều cho mục tiêu nói trên, mà chủ yếu là công cụ để xét tuyển vào đại học trong mấy năm qua. Vào đại học nói chung tuy không còn quá khó như những thập niên trước, nhưng đối với một số trường công lớn, có uy tín, hoặc có triển vọng cao về việc làm, quyền lợi và thu nhập như các trường công an, quân đội, thì điểm tuyển vẫn cực kỳ cạnh tranh. Điều này đã tạo ra động lực trực tiếp mạnh mẽ để gian lận điểm thi.

Các địa phương có động cơ nâng cao thành tích của tỉnh mình, đó là lối tư duy đã trở thành truyền thống qua nhiều năm. Nếu “thành tích” này mâu thuẫn với tính chính trực của cuộc thi, không khó để thấy thứ gì sẽ nặng hơn trên bàn cân. Đó là chưa nói tới những mua bán đổi chác trong từng trường hợp cụ thể.

Trong khi đó, các trường đại học có động cơ bảo vệ chất lượng thi nhiều hơn. Chất lượng đầu vào thực sự có ý nghĩa quan trọng đối với các trường đại học vì thế họ muốn tuyển được người thực sự giỏi. Việc chuyển giao hầu như toàn quyền việc tổ chức thi cử cho các địa phương trong mấy năm gần đây với rất ít khả năng giám sát của các trường đại học đã tạo điều kiện cho gian lận xảy ra trên quy mô lớn như ta đã thấy.

Mọi nỗ lực trong cải cách tuyển sinh chỉ có hiệu quả khi chúng ta nhằm vào cái gốc của vấn đề, nghĩa là phải trả việc thi cử về đúng mục tiêu của nó, và tạo ra một môi trường, thiết chế không dung túng mọi sự gian lận.

Trước hết là tách riêng thi và tuyển. Điều này đã được nêu ra và thảo luận từ lâu, trong thực tế cũng đã có nhiều nỗ lực theo hướng đó.

Hiện nay, các trường đại học đã được tự chủ trong việc tuyển sinh. Họ có quyền không nhất thiết phải dựa vào điểm thi tốt nghiệp phổ thông trung học, mà có thể dựa vào học bạ, tổ chức thi riêng, hoặc dựa vào điểm thi SAT, TOELF, IELTS... nếu muốn. Vì thế, thay vì ngồi chờ những cải cách ở tầm hệ thống, các trường đại học hoàn toàn có thể chủ động trong phương thức xét tuyển để chọn được người phù hợp nhất.

Nếu các trường đại học có uy tín muốn bảo vệ uy tín của mình và nâng cao chất lượng đầu vào, họ cần đầu tư nhiều hơn cho quy trình và phương thức tuyển, trong đó điểm thi chỉ là một phần, thậm chí là phần nhỏ. Điều này hoàn toàn cần thiết, kể cả trong trường hợp điểm thi là điểm thật, không có gian lận, nếu ta xét tới việc đã có hơn một ngàn trường đại học ở Mỹ bỏ/không coi điểm SAT/ACT là một điều kiện tiên quyết khi xét tuyển nữa. Nếu điểm thi tốt nghiệp phổ thông trung học không còn là yếu tố quyết định để vào các trường tốt, nhu cầu gian lận tự nhiên sẽ giảm.

Đã có nhiều người chỉ ra sự vô lý của kỳ thi “hai trong một”, bởi mục tiêu khác nhau cần những thước đo khác nhau. Nếu cần duy trì kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học quốc gia nhằm bảo đảm chuẩn chất lượng theo khung trình độ quốc gia và để làm cơ sở cho các chính sách về giáo dục, thì lẽ ra kết quả thi phải được Nhà nước nghiên cứu và phân tích hàng năm để chẩn đoán vấn đề, dự báo và đề xuất chính sách, điều mà chúng ta chưa bao giờ thực hiện.

Để tuyển sinh vào đại học, người ta muốn đánh giá năng lực tư duy, khả năng tưởng tượng và sáng tạo, mức độ sẵn sàng cho một hành trình mới hay một lĩnh vực mới. Xu hướng đã có từ lâu trên thế giới, và đang hình thành ở Việt Nam, là chuyên nghiệp hóa, tức sẽ có các trung tâm khảo thí độc lập tổ chức những kỳ thi đánh giá này. Trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam, một câu hỏi có thể đặt ra là “cái gì sẽ bảo vệ sự độc lập và chính trực của những trung tâm khảo thí độc lập?”.

Cũng như trong nhiều lĩnh vực khác, minh bạch và cạnh tranh sẽ giúp cải thiện chất lượng. Các trung tâm sẽ phải bảo vệ uy tín của họ bằng chất lượng. Thêm vào đó, một điều kiện rất quan trọng, là môi trường xã hội không dung túng cho mọi gian lận.

Những vụ việc như ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình rất ít xảy ra ở các nước dân chủ phát triển, vì sự trừng phạt không chỉ của pháp luật, mà của cả xã hội, sẽ rất nặng nề. Lòng tin là một nguồn vốn xã hội quan trọng, nhưng nó chỉ được duy trì trên cơ sở những vi phạm phải bị trả giá xứng đáng.

Vụ tiêu cực thi cử trong kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học năm 2018 đến nay vẫn còn một khoảng lặng trong xử lý. Tuy một số cán bộ trực tiếp dính vào vụ sửa điểm đã bị khởi tố, nhưng chưa có bản án nào được tuyên và chúng ta chưa biết pháp luật sẽ nghiêm minh với họ như thế nào. Đặc biệt là những người mua điểm, cho đến nay, vẫn chưa ai bị xử lý. Đối với thí sinh liên quan, cũng chưa có một thái độ và cách xử lý nhất quán.

Trong bối cảnh đó, cải cách thi cử không thể chỉ dừng ở những giải pháp kỹ thuật. Mạng xã hội đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đặt ra áp lực về minh bạch và trách nhiệm giải trình. Bên cạnh những thay đổi về chính sách, cần những sáng kiến chủ động của các trường và sự lên tiếng của nhiều cá nhân để hình thành một môi trường tôn trọng sự chính trực của giáo dục.

Phạm Thị Ly

Tìm kiếm:✨

  • Điểm thi, Thi cử, Gian lận, Kỳ thi, Thí sinh, Bài thi, Trung học phổ thông, Đại học, Quy chế, Khảo thí, Tuyển sinh, Chấm thi, Sơn La, Giáo dục, Tốt nghiệp thpt

Không có nhận xét nào

Được tạo bởi Blogger.